Reizigersziekte

De Nederlandse vakantieganger gaat steeds verder van huis op vakantie. Veel mensen vergeten in hun enthousiasme dat er in deze verre oorden, maar ook in landen dichter bij huis vreemde ziektes heersen. Wanneer je op reis gaat kun je een reizigersziekte oplopen.

Uit een onderzoek naar de kennis van Nederlanders omtrent ziektes, is gebleken dat malaria volgens een ruime meerderheid van de Nederlanders (67%) reizigersziekte nummer 1 is. Buikloop, diarree en maag-darmklachten (33%) en hepatitis (32%) worden ook door (bijna) een derde van de Nederlanders genoemd. Vrijwel alle Nederlanders hebben wel eens van hepatitis A (94%) of B (96%) gehoord.

Besmetting hepatitis A of B

De manieren waarop men hepatitis op kan lopen zijn minder goed bekend onder Nederlanders. Het is vooral onduidelijk voor Nederlanders dat besmetting met hepatitis A op een heel andere manier plaatsvindt dan besmetting met hepatitis B. Hepatitis A wordt veroorzaakt door slechte hygiëne van voedsel en sanitaire voorzieningen. Hepatitis B kun je oplopen door onbeschermd seksueel contact of via besmet bloed. Besmetting met hepatitis B komt ook voor via niet hygiënische accupunctuur, tatoeage en piercing of door het gemeenschappelijk gebruik van scheermesjes en tandenborstels.

Preventief vaccineren

Opvallend is dat ruim de helft van de Nederlanders niet weet dat er vaccinaties tegen hepatitis A en B bestaan om te voorkomen dat je besmet wordt. De meeste Nederlanders zouden zich wel laten vaccineren tegen hepatitis als men op vakantie gaat naar landen waar hepatitis veel voorkomt.

Bijna de helft (48%) van de Nederlanders denkt niet goed op de hoogte te zijn van vaccinaties die nodig zijn voor de verschillende landen. Vierentachtig procent van de Nederlanders weet overigens wel waar men terecht kan voor informatie over vaccinaties.

Malaria

Malaria is volgens ruim tweederde (67%) van de Nederlanders een typische reizigersziekte. Malaria wordt door ruim twee derde spontaan genoemd als reizigersziekte. Vrijwel alle ondervraagden hebben ook wel eens van hepatitis A of B gehoord. Echter slechts één op de tien Nederlanders zegt veel te weten over hepatitis A of B. Een ruime meerderheid zegt weinig tot geen kennis te hebben over zowel hepatitis A als B.

Gerelateerde berichten

1. Nederlanders massaal zonder helm de piste op
2. Vaccinaties voor op reis
3. Nederlandse vakantieganger laat zich niet goed vaccineren (video)

Dit staat te lezen in een artikel van het Nederlands Dagblad. Malaria is een zeer ernstige ziekte, niet zelden met dodelijke afloop. Desondanks slikt bijna de helft van de Nederlanders geen malariapillen als ze op reis gaan naar een land waar deze gevaarlijke ziekte heerst.

Reizigers noemen als reden voor deze keuze:

• Tabletten zijn te duur.
• Slecht geïnformeerd of vergeten.
• Men wil ze niet op voorhand wil slikken.
• Ideële motieven.

Volgens Ingeborg van Schayk, directeur van de Nederlandse Malariastichting, is deze keuze buitengewoon onverstandig. Ooit kreeg zij zelf malaria en is er bijna aan gestorven.

Malaria in Nederland

De meeste besmettingen komen voor in Afrika, zelfs meer dan 80%. Een aanzienlijk deel van de patiënten is zelf van origine afkomstig uit landen als Ghana of Nigeria. Tussen 2000 en 2007 liepen bijna 3.000 Nederlanders in het buitenland malaria op. Onder toeristen en mensen die vrienden of familie bezoeken is het aantal besmettingen de afgelopen jaren gestaag gedaald. Het aantal expats en zakenmensen met malaria zit echter in de lift.

Gambia

Goedkope reizen naar Afrika, zoals strandvakanties naar Gambia zijn populair. Veel vakantiegangers weten niet dat malaria in Gambia voorkomt. Een last minute reis is soms ook de reden dat er geen tijd meer is om nog pillen te halen.

Eind vorig jaar stierven nog twee Nederlandse reizigers aan malaria. Zij liepen de ziekte op in Gambia. De patiënten verbleven slechts kort in Gambia en gebruikten geen malariaprofylaxe. In voorgaande jaren werden aan het eind van het regenseizoen in Gambia, dat ongeveer loopt van juni tot half september, regelmatig gevallen van malaria gemeld. In 2008 zijn ook twee Nederlandse reizigers overleden aan de gevolgen van malaria.

Gambia is een risicoland in West-Afrika. Gambia kent, als één van de weinige landen in West-Afrika, geen verplichte gelekoorts-vaccinatie. Hierdoor bezoeken reizigers minder vaak een vaccinatiebureau voorafgaand aan de vakantie naar Gambia. Hierdoor zijn ze soms ook niet op de hoogte van de malariarisico’s. Reizigers die met ziekteverschijnselen uit Gambia terugkeren, moeten zo snel mogelijk contact opnemen met een arts.

Geen malariatabletten

Ruim 400 Nederlanders zijn in 2009 ondervraagd tijdens het jaarlijkse Schiphol onderzoek over hoe zij zich beschermen tegen infectieziekten naar verre bestemmingen. Hieruit bleek destijds dat meer dan 10% van de Nederlandse vakantiegangers, zelfs naar een hoog risicoland als Gambia, geen malariatabletten slikt. “Daarom sterven er nog steeds Nederlanders aan malaria”, verklaart Dr. Pieter van Thiel, internist (Tropencentrum AMC Amsterdam). “Dat vind ik onbegrijpelijk. Een reiziger moet zorgeloos van een vakantie kunnen genieten. Een goede reisadviseur heeft hier oog voor en de reiziger heeft zelf ook een bepaalde verantwoordelijkheid.”

Reizen naar de tropen? Preventie noodzakelijk!

Welke preventiemaatregelen tegen malaria voor jou van belang zijn, hangt af van de reisbestemming, je reisgedrag, het soort reis, de verblijfsduur en je gezondheid. Voor informatie hierover kun je terecht bij:

• Je huisarts
• Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR)
• Gemeentelijke Gezondheid Dienst (GGD)
• Travel Clinic Rotterdam
• Het Tropencentrum
• Vaccinatiecentra

Deze experts geven gratis (online) voorlichting over malaria risico’s, preventieve maatregelen en andere noodzakelijke vaccinaties, zodat je veilig en zorgeloos op vakantie kunt gaan.

Reisverzekering

Er zijn ook reisverzekeraars die de mogelijkheid tot een vaccinatie- en of malaria preventie advies bieden, bijvoorbeeld Mondial Assistance. Heb je een Globetrotter Reisverzekering, Doorlopende Reisverzekering of Doorlopende Zakenreisverzekering afgesloten en is je reisplan bekend? Dan kun je gratis gebruik maken van Mondial Assistance Inentingsadvies, dit kan zowel telefonisch als online.

Gerelateerde berichten

1. Lastminute vakantie en malaria
2. Risico hackers op vakantie vaak onderschat
3. Nederlandse vakantieganger laat zich niet goed vaccineren (video)

Ieder jaar reizen er 1,5 miljoen mensen naar tropische verre bestemmingen. Dat kan voor een vakantie zijn maar ook voor een zakenreis. In het buitenland kun je in aanraking komen met ziektes die in Nederland zelden of niet voorkomen. Vaak zijn er slechtere hygiënische omstandigheden en heb je andere voedingspatronen op reis in het buitenland.

Soms hoef je niet eens ver te reizen om al met andere gezondheidsrisico’s in aanraking te komen. Zo is er al een verhoogd risico op hepatitis A en B in Turkije, Egypte en Marokko.

Vaccinatie ter bescherming

Afhankelijk van je reisbestemming kan het belangrijk zijn je te laten inenten tegen bepaalde ziektes. De meeste vaccinaties zijn over het algemeen niet verplicht, maar worden wel aanbevolen. Reizigers ontvangen adviezen die gebaseerd zijn op de landelijke richtlijnen van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering (LCR). Deze adviezen zijn afhankelijk van de bestemming, persoonlijke gezondheid en reis- en verblijfsomstandigheden. De aanbevelingen kunnen tussentijds veranderen, omdat de omstandigheden op de vakantiebestemming kunnen wijzigen. Malaria kan bijvoorbeeld in sommige gebieden onverwachts opduiken, waardoor het reisadvies moet worden aangepast.

In Nederland zijn de meeste mensen in hun jeugd gevaccineerd volgens het rijksvaccinatieprogramma. Dat betekent niet automatisch dat deze vaccins nog werkzaam zijn. De DTP-vaccinatie is bijvoorbeeld op kinderleeftijd gegeven aan iedereen die na 1950 geboren is. Een herhalingsvaccinatie wordt echter elke 10 jaar aanbevolen.

Reisbestemmingen

Wat veel reizigers denken, is dat inentingen voor besmettelijke ziekten alleen noodzakelijk zijn voor exotische bestemmingen. Dat is niet juist. Op slechts drie uur vliegen kan er al sprake zijn van een verhoogd risico. Overal waar de hygiëne en de sanitaire voorzieningen te wensen over laten, kan Hepatitis A voorkomen. Dit betekent ook in landen als Egypte, Tunesië, Jordanië, Turkije, Kroatië, Bulgarije, Roemenië en Rusland.

Ziektes en vaccinaties

Welke vaccins je nodig hebt is afhankelijk van je reisdoel, eerdere vaccinaties en medische voorgeschiedenis. Bij een korte reis (afhankelijk van de reisbestemming) zonder bijzondere omstandigheden worden de volgende vaccinaties aanbevolen:

• DTP
• Hepatitis A
• Gele koorts
• Buiktyfus

Bij reizen langer dan 6 tot 12 weken of een reis waar bijzondere omstandigheden voorkomen:

• Hepatitis B
• Tuberculose
• Meningitis
• Rabiës
• Japanse encefalitis
• Tekenencefalitis

Malaria en de malariamug

Malaria is een ziekte die wordt veroorzaakt door parasieten in het bloed. Deze infectieziekte komt vaak voor in tropische landen. Besmetting vindt plaats door de beet van de malariamug, welke ’s avonds en ’s nachts steekt. Er zijn verschillende vormen van malaria. Het gevaarlijkst is tropische malaria. Voor reizigers kan deze vorm van malaria als gevolg van complicaties binnen enkele dagen fataal eindigen. Behandeling is enkel mogelijk in een vroeg stadium. De andere vormen van malaria zijn goedaardiger. De verschijnselen zijn hetzelfde, maar er treden echter geen ernstige complicaties op.

Ondanks intensief onderzoek in laboratoria over de hele wereld is er nog steeds geen effectief vaccin. Wel kun je jezelf beschermen door anti-malariamiddelen te slikken en je te beschermen tegen muggenbeten. De maatregelen tegen deze ziekte hangen sterk af van je reisbestemming, het jaargetijde en eventuele gezondheidsproblemen.

Dengue

Preventieve bescherming is altijd aan te raden, maar helaas is dat niet voor alle ziektes mogelijk. Dengue is één van de ziekten waar nog geen vaccin beschikbaar voor is. Het is een virusinfectie die in alle tropische gebieden voorkomt en wordt overgedragen door een mug. Er bestaan twee vormen van infectie, waarvan één vorm vaak ernstig tot dodelijk is.

In tegenstelling tot de malariamug, steekt de dengue-mug vooral overdag. Vermijd daarom plaatsen met stilstaand water, op deze plekken broeden de dengue-muggen. Draag verder bedekkende kleding en gebruik het insectwerende middel DEET.

Advies en inentingen

Voor advies over de verschillende vaccinaties kun je altijd naar je huisarts gaan. Onder andere de GGD en de Travel Health Clinic geven de inentingen. Ook helpen zij reizigers bij een goede voorbereiding van een buitenlandse vakantie of reis. Zij weten van elke regio precies wat de risico’s zijn en welke voorzorgsmaatregelen er genomen moeten worden. Zo kunnen zij iedereen van een persoonlijk advies voorzien over de juiste vaccinaties, hygiënische maatregelen, voeding en hoe te handelen bij diarree.

Er zijn ook reisverzekeraars die advies geven, zoals Mondial Assistance. Wanneer je een Globetrotter Reisverzekering, Doorlopende Reisverzekering of Doorlopende Zakenreisverzekering hebt afgesloten en je reisplan is bekend, kun je gratis gebruik maken van Mondial Assistance Inentingsadvies. Dit kan zowel telefonisch als online.

Reisverzekering en tropische ziekten

Bij een virus- of bacteriële infectie in het buitenland, is een reisverzekering van groot belang. De alarmcentrale van de reisverzekeraar kan je helpen met raad en daad maar ook medische adviezen geven. Er zijn Nederlandse artsen verbonden aan de alarmcentrales. Tevens beschikken de meeste alarmcentrales over een overzicht van betrouwbare ziekenhuizen en artsen in het buitenland. In bijzondere situaties kan je snel naar Nederland worden teruggehaald (gerepatrieerd). De kosten hiervan worden door de reisverzekeraar betaald.

Kosten vaccinaties

De prijsverschillen van vaccinaties tussen de 52 GGD’s, ziekenhuizen en overige instanties zijn groot. Zo betaal je bij de GGD Den Haag € 35,- voor een vaccinatie tegen Hepatitis A en bij KLM Travel Clinic € 54,50. Maar ook tussen de GGD’s onderling zien we verschillen. Bij de GGD Limburg-Noord betaal je voor een DTP-vaccinatie € 22,13, terwijl je bij de GGD Hollands Midden € 14,- betaalt voor dezelfde prik. Deze verschillen ontstaan meestal door het inkoopbeleid van de GGD of andere instanties.

Vergoeding vaccinaties

Vaccinaties dien je voor je vakantie te regelen en vallen onder de zorgverzekering. Zorgverzekeraars vergoeden de vaccinaties in zijn geheel of gedeeltelijk indien je een aanvullende polis hiervoor hebt afgesloten. Raadpleeg daarvoor je polis of informeer bij je zorgverzekeraar.

Meer informatie:

• GGD
• Travel Clinic
• Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering

Gerelateerde berichten

1. Vakantiebeurs 2011: aandacht voor gezondheid op reis
2. Medicijnen mee op reis in Europa
3. Medicijnen mee op reis buiten Europa

Een lastminute vakantie kan een financieel voordeel opleveren. Toch moet je beseffen dat een lastminute vakantie naar een verre bestemming niet altijd een verstandige keuze is. Er zijn namelijk bestemmingen die extra gezondheidsrisico’s met zich meebrengen zoals malaria.

Nog even en dan begint het nieuwe vakantieseizoen. Traditioneel start deze met de Vakantiebeurs in Utrecht. Vroeger was dit ook het moment dat veel Nederlanders de zomervakantie gingen boeken. Tegenwoordig boekt men steeds later. Er zijn ook Nederlanders die wachten op een aanbieding of een lastminute vakantie.

Drie weken voor je vertrek: malariapillen

Vooral een lastminute naar een verre bestemming kan risico’s met zich meebrengen. Ga je naar een gebied waar malaria voorkomt dan moet je meestal al drie weken van te voren beginnen met het slikken van malariatabletten. Wanneer je bijvoorbeeld binnen drie weken na je boeking vertrekt, ben je niet volledig beschermd.

Wat is malaria?

Malaria is een infectie veroorzaakt door een parasiet. De besmetting wordt overgebracht door de malariamug. Bij een muggenbeet dringen de malariaparasieten het lichaam binnen. De parasieten vermenigvuldigen zich eerst in de lever en daarna in de rode bloedcellen. Na besmetting zijn is er meestal sprake van koude rillingen, gevolgd door koorts. Vaak voorafgegaan door een grieperig gevoel.

Hoe kun je malaria voorkomen?

De malariamug steek vooral ’s avonds en ’s nachts. Voorkom dat je gestoken wordt. Slaap onder een klamboe en gebruik een antimuggenmiddel met DEET. In sommige gevallen is het raadzaam om antimalariamiddelen te slikken. Er bestaat helaas geen vaccin tegen malaria.

Raadpleeg altijd je huisarts, GGD, zorgverzekeraar of andere bevoegde instanties over de gezondheidsrisico’s en mogelijke vaccinaties, indien je een verre reis gaat maken.

Malaria in Gambia

Deze week werd bekend dat twee Nederlandse reizigers zijn overleden aan malaria. Zij liepen de ziekte op in Gambia. De patiënten verbleven slechts kort in Gambia en gebruikten geen malariaprofylaxe. In voorgaande jaren werden aan het eind van het regenseizoen in Gambia, dat ongeveer loopt van juni tot half september, regelmatig gevallen van malaria gemeld. In 2008 zijn twee reizigers overleden aan de gevolgen van malaria.

Gambia is een risicoland in West-Afrika. Het is een bestemming voor goedkope last-minutereizen dus aantrekkelijk voor veel vakantiegangers. Gambia kent, als één van de weinige landen in West-Afrika, geen verplichte gelekoorts-vaccinatie. Hierdoor bezoeken reizigers minder vaak een vaccinatiebureau voorafgaand aan de vakantie naar Gambia. Hierdoor zijn ze soms ook niet op de hoogte van de malariarisico’s. Reizigers die met ziekteverschijnselen uit Gambia terugkeren, moeten zo snel mogelijk contact opnemen met een arts.

Reisverzekering en malaria

Een aantal reisverzekeraars geeft ook een inentingsadviesals onderdeel van je reisverzekering. Op basis van je reisplan krijg je advies op maat. Verscheidene instellingen, zoals de GGD en de Travel Health Clinic geven die inentingen. In sommige gevallen kun je hiervoor bij je eigen huisarts terecht. De prijzen van inentingen verschillen sterk per instelling, informeer bij je zorgverzekeraar of het onder de dekking van je zorgverzekering valt.

Malariaklachten

In geval van gezondheidsklachten of verschijnselen, tijdens je vakantie in Gambia, dien je direct contact op te nemen met de Alarmcentrale van je reisverzekeraar. Zij kunnen de situatie beoordelen en bepalen of repatriëring noodzakelijk is.

Gerelateerde berichten

1. Ziekteverschijnselen op of na je vakantie?
2. Hoe voorkom ik Mexicaanse Griep tijdens mijn vakantie?
3. Diefstal op vakantie; hoe voorkom ik het?

Vaccinatie

Nederlanders onvoorbereid op reis
Tijdens de opening van de Vakantiebeurs vorige maand, zijn een aantal opvallende resultaten van diverse onderzoeken getoond. Eén op de tien vakantiegangers heeft een chronische aandoening, waardoor het risico van infectieziekten wordt verhoogd. Ook ouderen zijn een risicogroep voor infectieziekten. Twee op de tien reizigers zijn niet voldoende beschermd tegen malaria. Bijna 50% van de Nederlandse reizigers zijn niet goed beschermd tegen hepatitis A. Terwijl deze infectie een grote doodsoorzaak in Afrika is.

Meer dan 10 procent slikt geen malariatabletten bij reis naar risicoland
Ruim 400 Nederlanders zijn eind vorig jaar ondervraagd tijdens het jaarlijkse Schiphol onderzoek over hoe zij zich beschermen tegen infectieziekten naar verre bestemmingen. Hieruit bleek dat meer dan 10% van de Nederlandse vakantiegangers zelfs naar een hoog risicoland als Gambia geen malariatabletten slikt. “Daarom sterven er nog steeds Nederlanders aan malaria”, verklaart Dr. Pieter van Thiel, internist (Tropencentrum AMC Amsterdam). “Dat vind ik onbegrijpelijk. Een reiziger moet zorgeloos van een vakantie kunnen genieten. Een goede reisadviseur heeft hier oog voor en de reiziger heeft zelf ook een bepaalde verantwoordelijkheid.”

Extra risico voor chronisch zieken en ouderen
Ook blijkt uit het Schiphol onderzoek dat 10% van de Nederlandse reizigers een chronische ziekte heeft. Deze groep loopt meer risico in het buitenland. Ziekten als Crohn, diabetes en reuma hebben een negatieve invloed op de weerstand tegen infecties. Niet alleen door de ziekte zelf, maar ook door de medicatie. “Hepatitis kan voor reizigers met minder weerstand, bijvoorbeeld ouderen, zeer ernstig of zelfs dodelijk zijn. Het is belangrijk dat de reiziger zich hiervan goed bewust is”, vertelt Dr. David Overbosch van het Travel Clinic Havenziekenhuis Rotterdam.

Zeven procent van overlijdensgevallen gevolg van infecties
Overbosch heeft onderzoek gedaan naar het aantal sterfgevallen van Nederlanders in het buitenland en tevens de oorzaak ervan onderzocht. De grootste doodsoorzaak zijn hart- en vaatziekten (ruim 50%), gevolgd door ongevallen (14%). 7% van de overlijdensgevallen zijn het gevolg van infecties. Overbosch: “Dat zijn juist de doodsoorzaken die wellicht te vermijden waren met voorlichting en een goede voorbereiding. Dit moeten we in Nederland nog beter regelen. Daarom is het belangrijk om samen met de reisbranche de reiziger blijvend te informeren over de mogelijke gevaren bij het reizen en de preventie tegen infectieziekten.”

Gezond Op Reis
De voorlichtingscampagne ‘Gezond Op Reis’ wijst reizigers op de risico’s die zij lopen in het buitenland. In deze campagne wordt verwezen naar de website gezondopreis.nl en lcr.nl, wat blijkt te werken. Met ongeveer 500.000 bezoekers per jaar zijn deze websites niet meer weg te denken uit het voorlichtingstraject. Al meer dan tien jaar laten jaarlijks circa 8.000 reizigers naar risicogebieden zich hier gratis adviseren over risico’s, de te nemen voorzorgsmaatregelen en vaccinaties door medewerkers van onder andere de GGD, de Travel Clinic Rotterdam en het Tropencentrum AMC.

Voorbereid op reis met een reisverzekering
Sommige reisverzekeraars bieden een gratis inentingsadvies aan voor jouw bestemming. Informeer naar de mogelijkheden bij je reisverzekeraar. Mocht er in het buitenland iets gebeuren, dan kun je altijd direct contact opnemen met de Alarmcentrale van je reisverzekeraar. Deze is 24 uur per dag, 7 dagen per week bereikbaar voor hulpverlening in het buitenland.

Gerelateerde berichten

1. European Health Insurance Card: nuttig in het buitenland
2. Reisverzekeraar “verliest” achtduizend zonnebrillen